आर्थिकन्यूज
काठमाडौं। अमेरिका र इरानबीचको तनाव नयाँ उचाइमा पुगेको छ । कूटनीतिक वार्ता निष्कर्षविहीन बनेसँगै अमेरिकी सेनाले इरानी बन्दरगाहहरूमा नाकाबन्दी लागू गर्ने घोषणा गरेपछि क्षेत्रीय द्वन्द्व थप चर्किने संकेत देखिएको छ । यसले विश्व ऊर्जा आपूर्ति र अर्थतन्त्रमा गम्भीर असर पार्ने चिन्ता बढाएको छ ।
पाकिस्तानको इस्लामाबादमा भएको उच्चस्तरीय वार्ता निष्कर्षमा नपुगेपछि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानले आणविक कार्यक्रम त्याग्न अस्वीकार गरेको आरोप लगाएका छन्। वार्ताबाट अमेरिकी टोली बाहिरिएपछि वासिङ्टनले रणनीतिक रूपमा महत्त्वपूर्ण होर्मुज जलडमरूमध्यसँग सम्बन्धित कडा कदम अघि बढाएको हो ।
अमेरिकी सेन्ट्रल कमान्डका अनुसार अरबको खाडी र ओमानको खाडी क्षेत्रमा पर्ने इरानी बन्दरगाहहरूमा प्रवेश–निस्कन गर्ने जहाजमाथि निगरानी र नियन्त्रण कडा पारिनेछ । यद्यपि अन्य देशतर्फ जाने जहाजहरूको आवागमन पूर्ण रूपमा रोक्ने योजना नभएको स्पष्ट पारिएको छ । अमेरिकी पक्षले यसलाई ‘सीमित तर रणनीतिक दबाब’ का रूपमा व्याख्या गरेको छ।
यसअघि ट्रम्पले होर्मुज जलडमरूमध्य पूर्ण रूपमा नियन्त्रणमा लिन सक्ने चेतावनी दिएका थिए । उक्त जलमार्गबाट विश्वको करिब पाँचौँ भाग तेल आपूर्ति हुने भएकाले त्यहाँको अस्थिरताले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा प्रत्यक्ष असर पार्ने देखिएको छ ।
इरानले भने अमेरिकी कदमलाई अस्वीकार्य भन्दै कडा प्रतिक्रिया जनाएको छ । रिभोलुसनरी गार्ड्सले होर्मुज क्षेत्रमा आफ्नो नियन्त्रण कायम रहेको दाबी गर्दै कुनै पनि हस्तक्षेपको प्रतिकार गरिने चेतावनी दिएको छ । इरानी नेतृत्वले देश कुनै दबाबमा नझुक्ने अडान दोहोर्याएको छ ।
इरानी विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले वार्ता सहमतिनजिक पुगेको अवस्थामा अमेरिकाले अन्तिम समयमा अडान परिवर्तन गरेको आरोप लगाएका छन् । उनका अनुसार नाकाबन्दीको घोषणाले संवादको सम्भावना झन् कमजोर बनाएको छ ।
यस घटनाक्रमसँगै तेल बजारमा तत्काल प्रभाव देखिएको छ । अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा कच्चा तेलको मूल्य पुनः उकालो लाग्दै प्रति ब्यारेल १०० डलर नजिक पुगेको छ । खाडी क्षेत्रबाट हुने आपूर्तिमा अवरोधको जोखिम बढेपछि मूल्यमा चाप परेको विश्लेषण गरिएको छ ।
पाकिस्तानले मध्यस्थताको प्रयास जारी राख्दै दुवै पक्षलाई युद्धविराम कायम राख्न आग्रह गरे पनि समुद्री नाकाबन्दीले कूटनीतिक पहल कमजोर बनाउने देखिएको छ । समग्रमा, खाडी क्षेत्र अहिले युद्ध र कूटनीतिबीचको संवेदनशील मोडमा पुगेको विश्लेषकहरूको भनाइ छ ।
प्रतिक्रिया